हालसालैका लेखहरु : आव्हान,(रजनी श्रेष्ठ) ग्रीन कार्ड,(सुदीपभद्र खनाल) लश्कर,(गोविन्द गिरी प्रेरणा) अभिनन्दन !!!!,(ऋषिराम अर्याल) गड्यौला उर्फ सत्यराज ,(कृष्ण बजगाईं ) बोर्डरसाइटको बब्लु,(नीलम कार्की निहारिका) समुद्र र सपना,(संजु बजगाईं ) कार्लोस मेरो दर्पण छायाँ,(सुन्दर श्रेष्ठ) मैले नजन्माएको छोरो,(पारिजात) विदेसिनु रहर कि बाध्यता,(जेबी खत्री)

\'पत्रैपत्र\' उपन्यासको संक्षिप्त चर्चा,(गोपाल प्रसाद भण्डारी)


(अनुष्टुप छन्द)

 

पत्रैपत्र मिलाएर उपन्यास छ निर्मित ।

घनिष्ठ मित्रताभित्र छ विधा परिवेष्टित ॥१॥

नेपाल सुस्मिताको र ढकाल रजनीसुत ।

द्वैमातुर भयो ग्रन्थ उपन्यास प्रतिष्ठित ॥२॥

निवेदिता निवेदी हुन् एक पात्र प्रकल्पित ।

निलू नीलाञ्जना अर्की पात्र हुन् भावसिर्जित ॥३॥

पत्रैपत्र मिली अन्य पात्र छन् प्रतिपादित ।

प्रज्ञा मन भिजाएर ग्रन्थ हुन्छ प्रकीर्तित ॥४॥

अवतार छ पत्रैमा मायाभित्र विमोहित ।

पत्रै प्रणवसन्सार पत्रैमा छन् स्वचालित ॥५॥

जन्मिन्छ पत्रमा ग्रन्थ पत्रमा हुन्छ वर्द्धित ।

पत्रै हुन् यसका गात्र पत्रैमा यो छ वर्तित ॥६॥

पत्रै हुन् प्राण औ आत्मा पत्रैले हुन्छ वन्दित ।

पत्रैमा घुम्न यो सक्छ पत्रैमा हुन्छ बन्धित ॥७॥

पत्रै हुन् मित्र आफन्त पत्रैमा हुन्छ अन्वित ।

पत्रैमा साधना गर्छ पत्रैमा हुन्छ स्पन्दित ॥८॥

पत्रमन्दिरमा सुत्छ पत्रैले यो छ पूजित ।

पत्रैको घरमा उठ्छ पत्रैले हुन्छ भूषित ॥९॥

पत्रैमा खान्छ औ खेल्छ पत्रैमा हुन्छ हर्षित ।

पत्रैमा सम्झना गर्छ पत्रैमा बन्छ कर्षित ॥१०॥

आदि मध्य तथा अन्त पत्रैमा छन् निमन्त्रित ।

विचित्र मित्रताभित्र चित्र हुन्छन् नियन्त्रित ॥११॥

आधार छयसट्ठी हुन् पत्र सद्‌भावशोभित ।

प्रतिष्ठा पत्रमा हुन्छ स्नेहमा हुन्छ शोधित ॥१२॥

उदारता छ पत्रैमा धर्मकर्म समर्थित ।

प्रथा चलन विश्‍वास पत्रैमा छन् सुचर्चित ॥१३॥

दुष्ट्याइँ अन्धविश्‍वास डाह छन् पत्र दुर्गत ।

मानवता दया श्रद्धा आदि छन् पत्रनिर्गत ॥१४॥

अनन्य मित्रता धारी पत्रै छन् त्यागदीपित ।

पत्रमा एकता देखी मन हुन्छ प्रभावित ॥१५॥

गाउँठाउँ सबै पत्रपत्रै हुन्छन् समन्तत: ।

पत्रैमा प्रकृति हाँस्छिन् बाँड्दछिन् प्रेम सर्वत: ॥१६॥

चिठ्ठीचिठ्ठी मिसाएर उपन्यास छ पालित ।

चिठ्ठीचिठ्ठी फुकाएर दिलले यो छ लालित ॥१७॥

पत्रैमा स्मृति साटिन्छन् पत्रैमा छन् सुबोधित ।

पत्रैले ग्रन्थ यो फुल्छ फल्छ हुन्छ सुगन्धित ॥१८॥

रमाउँदछ पत्रैमा पत्रैमा हुन्छ अर्पित ।

सन्तति जननी हाँस्छन् वात्सल्य हुन्छ अर्चित ॥१९॥

पत्रैमा कृति यो रुन्छ भई माया विखण्डित ।

दुर्भाग्य हुन्छ पत्रैमा पत्रैले हुन्छ दण्डित ॥२०॥

पत्रैमा यो युवा हुन्छ पत्रैले हुन्छ मण्डित ।

पत्रैमा सत्य यो बोल्छ पत्रैमा बन्छ पण्डित ॥२१॥

धरा सलिल आकाश तेज पवन पर्वत ।

प्रकृति चाँदनी सूर्य गर्दछन् दिलमर्मत ॥२२॥

विवेक प्रेम पाएर पात्र बन्छन् सुशिक्षित ।

उन्नति प्रेममै गर्छन् प्रेममै छन् सुदीक्षित ॥२३॥

विवाह प्रममै हुन्छ प्रेममै छ समर्पित ।

सन्तति प्रेममा हुन्छन् प्रेम हो यो उपार्जित ॥२४॥

समाज प्रेममा अड्छ विश्‍वस्त हुन्छ साधित ।

हरि हुन् प्रेमका स्रोत ग्रन्थ छ प्रेमभासित ॥२५॥

वल्ली पादपमा जस्तै प्रेम हुन्छ सुरक्षित ।

शान्ति मानवता प्रेम यसमा छन् सुलक्षित ॥२६॥

तर यी सर्वदा हुन्नन् द्वन्द पार्छ अनिश्चित ।

युद्ध विद्रोह चम्कन्छन् देश नै हुन्छ कम्पित ॥२७॥

मारिन्छन् पशुझैँ मान्छे मार्ने बन्दैन पीडित ।

षड्यन्त्रमा परी राजा मर्दछन् को छ रक्षित ॥२८॥

परिवारहरू मर्छन् माटो छ रक्तरञ्जित ।

उपन्यास सबै देख्छ जनता छन् उपेक्षित ॥२९॥

सुस्मिता रजनी माता पवित्रा छन् स्वभावत: ।

सङ्कल्प हरिका जस्ता दृढ छन् औ अकुण्ठित ॥३०॥

साईबाबा र विश्‍वास भक्ति छन् पनि वर्णित ।

पत्रैमा सब यो हुन्छ पत्रैमा हुन्छ मोटित ॥३१॥

पत्रैपत्र छ सन्सार पत्रैमा चल्छ शाश्वत ।

मित्रैमित्र भए राम्रा धर्ती हुन्छ सुशासित ॥३२॥

चित्रैचित्र मिलाएर बह्माण्ड हुन्छ नर्तित ।

उत्रैउत्रै छ सद्‌भाव सुस्मिता रजनीसित ॥३३॥

दुवैको ममता पाई उपन्यास छ पुष्पित ।

दुवै मिलेर जन्माए दुवै छन् अति मोहित ॥३४॥

पढ्दा पट्यार लाग्दैन उपन्यास छ उन्नत

तीनसय अठासीका पृष्ठले यो छ पोषित ॥३५॥

नेपालभित्र यो बन्छ देशमा यो छ तोषित

थोरै समयको लागि पुग्छ छिमेक भारत ॥३६॥

शिशु युवा तथा वृद्ध नारीपुरुष मिश्रित ।

नेपाली पात्र छन् धेरै कृतिमा अनुमोदित ॥३७॥

जापानी पनि देखिन्छन् मैत्रीभाव सुसेवित ।

उदारता र आदर्श प्रेममा छन् प्रचोदित ॥३८॥

नारीसुलभ छन् त्याग भक्तिभाव सुसज्जित ।

माटाका ममता गन्ध कृति पार्छन् सुभावित ॥३९॥

पात्रविधान राम्रो छ शृङ्खला छन् अखण्डित ।

ज्यादै सुन्दर उक्ति छन् अलङ्कार अलङ्कृत ॥४०॥

भाषा सरल पाइन्छ शैली छन् साधनाञ्चित ।

जननी भूमिमायाले उपन्यास छ सिञ्चित ॥४१॥

आनन्द यसले दिन्छ यो छ पाण्डित्यवर्जित ।

सुखान्त छाप छोडेर आराम लिन्छ अन्तत: ॥४२॥

अनुकरणका शब्द कतै छन् अर्थबाधित ।

कतै कुरा अपूरा छन् सूचना हुन्छ वाञ्छित ॥४३॥

अङ्ग्रेजी शब्दले गर्दा नेपाली हुन्छ लज्जित ।

नेपाली छ स्वयं पूर्ण भाषा यो छ परिष्कृत ॥४४॥

संस्कृत आदि भाषाले नेपाली छ पुरस्कृत ।

नेपाली शब्द नै लेखौँ विन्ती यो छ विशेषत: ॥४५॥

शब्दविन्यासमा केही सुधार छ अपेक्षित ।

त्रुटी भाषिक छन् केही भाषा पारौँ सुसंस्कृत ॥४६॥

अझै समय पाएर कृति हून् सम्परीक्षित ।

प्रकाशित हुने हाम्रा रचना हून् जनामृत ॥४७॥

संयुक्त रचना यस्तै जन्मिऊन् हून् सुमार्जित ।

नेपाली भावना बोक्ने कृति हुन् कीर्तिउर्जित ॥४८॥

सुस्मिता रजनी बाँचून् भएर जनतादृत ।

रीता गोपालको हो यो शुभेच्छा दिलचिन्तित ॥४९॥

सान्दर्भिक शब्दार्थ

 

अञ्चित - पूजित, भूषित

अन्वित - भरिएको, अन्वयमा मिलेको

अर्चित - पूजित, आदृत

आदृत - पूजित, आदर गरिएको

उर्जित - बर्द्धित, समुन्नतितिरको

उपार्जित - आर्जन गरिएको

कर्षित - आकर्षित, खिचिएको

जनतादृत - जनताले आदर गरिएको

दीक्षित - पुरापूर तालिम भएको

दीपित - प्रज्वलित, प्रकाशित

दुर्गत - दुर्गतिमा परेको, दीनदु:खी

नर्तित - नचाइएको

निर्गत - निस्केको

द्वैमातुर - दुई आमाबाट जन्मिएको व्यक्ति

तोषित - प्रसन्न तुल्याइएको

धरा - क्षिति, पृथिवी, धर्ती

पवन - वायु, अनिल, हावा

प्रचोदित - प्रेरित

परिवेष्टित - घेरिएको, परिष्कृत

प्रकीर्तित - खूब बयान गरिएको

मण्डित - सिँगारिएको

मार्जित - संशोधित, मार्जन गरिएको

मोटित - कुश आदि बाटेर पवित्र बनाइएको

भासित - चम्केको, झल्किएको

भूषित - अलङ्कृत, सुसज्जित

रञ्जित - रङाइएको

सम्परीक्षित - समीक्षित

सुभावित - सुगन्धित, सुसंस्कृत

सुसंस्कृत - राम्ररी शुद्ध पारिएको

स्पन्दित - फरफराएको, स्फुरित

 

Comments

komal

अत्यन्तै सुन्दर l

सम्पर्क माध्यम

khasskhass@gmail.com
Share |