हालसालैका लेखहरु : ग्रीन कार्ड,(सुदीपभद्र खनाल) लश्कर,(गोविन्द गिरी प्रेरणा) अभिनन्दन !!!!,(ऋषिराम अर्याल) गड्यौला उर्फ सत्यराज ,(कृष्ण बजगाईं ) बोर्डरसाइटको बब्लु,(नीलम कार्की निहारिका) समुद्र र सपना,(संजु बजगाईं ) कार्लोस मेरो दर्पण छायाँ,(सुन्दर श्रेष्ठ) मैले नजन्माएको छोरो,(पारिजात) विदेसिनु रहर कि बाध्यता,(जेबी खत्री) ना....टक,(बासु श्रेष्ठ )

किस्ने पँणित

शिव प्रकाश, (हालः बोस्टन, अमेरिका )


र्‍याकमा केही किताबहरु असरल्ल छन् आफ्नै जीवन जस्तै अव्यवस्थित
  ! अक्षरमा अनुदित भएर  भित्तामा सिसेरो झुण्डिइरहेछ विग्रिएको भित्तेघडी सँगै !

किताब बिनाको कोठा आत्म बिनाको शरीर जस्तै हुन्छ ।

जमघट भैरहन्छ त्यहाँ । सप्ताहन्तमा दोहरीलत्ता नै चल्छ । तर पढनदास भन्दा गफनदासको घुइँचो नै  बढी हुन्छ अन्यन्त्र जस्तै । आज वातावरण भिन्न छ । केही दिनदेखि केहीलाई देखेको छैन ।  आत्माज्ञानीहरु- अध्ययन बिनानै महाज्ञान प्राप्त विदुरहरु !

अर्को भित्तामा भगवान बुद्धको तस्वीर मुनि एक शेर लेखिएको फ्रेम झुण्डिएको छ ।

मान्छे हुँमान्छे भै मान्छेकै रुपमा रहुँ म
प्रार्थी छुहे ईश्वर ! मान्छेकै उपमा बनुँ म ।।

अध्ययन पनि आशिर्वाद हो भन्ठान्छु म । मान्छेको रुपमा जन्मिएर भगवान्को उपाधि पाएका बुद्धको तस्वीर मुनिको त्यो शेरमा मेरा आँखा निक्कैबेर अल्झिन्छन् । मनमस्तिष्कले पनि लामै विश्राम लिन्छ । त्यतैतिर हेर्दै सोध्छु– खै त मित्रहरु ?

मित्रहरु जहीँका तहीँ छन् मात्र परिभाषा र अर्थ बदलिएको छ ।” किस्ने फेरि एक लामो घुट्को घुटुक्क तान्छ र रसिला ओठ देब्रेहातले पुछ्रदै भन्छ– “सयमको खेल समयले नै देखाउँछमान्छेले आफ्नो रुप आफैं देखए जस्तै । हेर्दै जानु पर्छ सबै देखिन्छ तर समस्या– हेर्नै सकिदैन । हेर्नै नसक्ने गरि देखाइदिन्छ मान्छेले । लुगाले लाज छोपेँ भन्ठान्छ मान्छेअनुहार नाङ्गै हुन्छ । नाङ्गो अनुहारले सबै देखाइरहेको हुन्छ ।

उसका कुराले मेरो चेतनाको ढोका खोल्न सकेन । एकछिन् अक्क न बक्क भएँ । कुराको अर्थ खोज्न आँखासँगै मन पनि भुइँतिरै गाडेँ तर खाली भुइँ बाहेक केही देखिन !

मेरो उत्सुक आँखा उतिर फर्किए । फेरि सोधेँ– खै कहाँ छन् त मित्रहरु ?

भनें नि जहीँका तही छन् ।

अदुवाको झोल जस्तो टर्रोपीरो आवाज फेरि मतिर हुत्यायो । मीठो र नम्र बोली कमै निस्किन्छ उसको मुखबाट तर राम्रो कुरा– उसको मन र मुखमा अहिलेसम्म फरक पाएको छैन ।

गिदी कति घिनलाग्दो हुन्छ । त्यसैले असाध्य सुन्दर विचारको सृजना पनि धेरै कम हुन्छ यो संसारमा । यो संसारमा सुन्दरअसल र राम्रो कम हुनुको कारण पनि यही हो ।

कहाँको कुरा कहाँ पुर्‍यायो किस्नेले । मेरो चेतनाको ढोकाको चक्का झन मजाले जाम भयो । उचितेले सही थप्दै भन्यो– “कुरा त सही हो” । तरबुझेर भन्यो कि बुझे जस्तो गरेर भन्यो उही जानोस् । किन भने बुझ्ने भन्दा बुझे जस्तो गरेर आफूलाई आफैं ठूलो बनाउने बज्रस्वाँठ विद्धानहरूको बिगबिगी छ समाजमा ।

दिमाग ठीक छ किस्ने तेरो ? कि रक्सीले मातेर बर्बराउन थालिस् ?” रीसको अगुल्टो झोसेँ ।

तिमीहरुको दृष्टिकोण नै गलत छ रक्सीप्रति पनि । रक्सी खराब छ भन्ने ठानीठानी किन घटघटी पिउँछौ ? मैले मात्र पिएको छु ?” गोलभेडा जस्ता राता भै सकेका उसका गहिरा आँखा उचितेतिर फर्कायो । “यही होआफूले गरेको काम  खराब छ भन्ने जान्दा जान्दै पनि मान्छे मान्न तयार हुदैन ।

उचितेले हँमा हँ मिलाएर भारी टाउको हल्लायो ।

एउटा कुरा बुझ तिमेरुरक्सी पिएको मान्छे बर्बराएको मात्र हुदैन त्यसले सत्य कुरा पनि गरेको हुन्छ ।

एकछिन् उसको कुरामा घोरिए– “यो कुरा त साँचो हो” । मेरो चेतनामा केही पात्रहरु चलमलाउन थाले । अन्तर्मुखी स्वभावका ती पात्रहरु दुई ट्वाक हानेपछि बर्बबराउन थाल्थे । मनमा जमेर बसेका ढुस्सी सबै ओकल्थे ।

कुरो कहाँबाट कहाँ पुग्यो म समेत तिल्मिलाउन थालिसेकेको थिएँ तर मलाई एउटै कुराले खेदिरहेको थियो र म त्यही कुरालाई अघि लाएर किस्नेलाई खेदिरहेको थिएँ ।

फेरि सोधेँ– खोइ त मित्रहरु ?

म जसरी “खोइ त मित्रहरु” भनेर सोध्छु ऊ त्यसरी नै “जहीँका तहीँ छन् ?” भन्छ ।

मैले नबुझेको कुरो– कहाँ हो त्यो जहीका तहीँ ?

मान्छेले अहंलाई ठूलो शक्ति ठान्छ र आफूलाई ठूलो देख्छ तर अहमले शक्तिशाली हैन कमजोर बनाउँछ । अहंता जति आनन्ददायक हुन्छ अन्ततः त्यो त्यति नै पीडादायक हुन्छ । मेरा मित्रहरु मित्रकै रुपामा छन् तर अर्थ र परिभाषा बदलिएको छसमय र शक्तिले गर्दा ।

अन्तमा उसले त्यही कुरा जोड्यो र उही दोहोर्‍यायो ।

मैले अर्को अगुल्टो झोसेँ– “कहाँ हो त्यो जहीको तहीँ ।  कुनै युटोपिया हो कि यही धरतीको कुनै कालो फगटो हो ? अनि के हो त्यो तेरो अर्थ र परिभाषाको अर्थ र परिभाषा ?”
समयले उनीहरुलाई मभन्दा राम्रो बनाइदिएको छ । उनीहरु सबैको घरमा एउटा ऐना छ त्यो ऐनाले आफूलाई राम्रो देखाउँछ । ऐनामा आफू मात्र देखिन्छ र आफूलाई नै सबैभन्दा राम्रो देख्छ मान्छेले ।

मैले सुकरातको एउटा प्रसंग थपेँ । सुकरातले पनि सधैं ऐना हेर्थे रे । जति हेर्‍यो आफूलाई त्यति नराम्रो देख्थे रे । आफू झन्भन्दा झन् नराम्रो देखिन नै उनी बारम्बार ऐना हेर्न गर्थे रे । यसरी बारम्बर ऐना र्हेनुका कारण सोध्दा उनले भनेछन्– “मैले धेरै राम्रा काम गरेर मेरो कुरुपताको प्रतिकार गर्नु पर्छ । ऐना हेरिरहदा मलाई यो कुरा सम्झन सजिलो हुन्छ । अरुले पनि बारम्बार ऐना हेर्नु पर्छ र सधैं सभ्झनु पर्छ कि ईश्वरले दिएको सौन्दर्यमा मेरो कुकृत्यले कतै कालो धब्बा नलगाओस् ।

यस्तो महान् सुझाव संसारमा अब कसैले कसैलाई दिन्छ कि दिदैन” भन्दै किस्ने एकछिन रोकिन्छ र एक घुट्को तान्छ । ओठ पुछ्ने उही प्रकृया दोहो¥याउँछ र बोल्छ– “मित्रहरु म भन्दा राम्रा छन् । हुन त संसारमा नराम्रा कोही छैननसबै राम्रा छन् तर आफ्ना लागि । संसारमा नराम्रो पनि कोही सोच्दैनन्सबै राम्रो सोच्छन् तर आफ्ना लागि ।

किस्ने एकहोरो बर्बराइरहन्छ । बर्बराएको भन्दा पनि आज किस्नेको आत्मज्ञानको बाँध फुटेजस्तो लाग्छ मलाई । उतिचे पनि लठ्ठ परेर सुनिरहेको छ ।

तर संसारको विडम्बना बेग्लै छ । असलले खराबलाई खराब नै भन्छ । त्यसको ठीक विपरित खराबले असललाई पनि खराबै भन्छ । एक उल्टो सत्य के पनि हो भने– असलले खराब हैनखराबले असल कहिल्यै मन पराउँदैन ।

आज मलाई बेस्सेरी पिउन मन लागेको छ” भन्दै डिवार्सको घैंटोसँग गिलास जोड्दै ज्ञानगंगा फेरि बगाउन थाल्छ– “परपीडकहरु अरुलाई पीडा पु¥याउँदा खुशी हुन्छन् । परपीडक भावबाट उत्पन्न हुने अभिव्यक्तिले अन्ततः आफूलाई नै पीडा दिन्छ । अर्कालाई पीडा दिन आफूले आफूलाई त्योभन्दा बढी पीडा दिएको हुन्छ मान्छेले ।

एक घुट्को रक्सी फेरि तान्छ । आफ्ना रसिला राता आँखा मेरी स्वास्नीको अनुहारतिर ठोक्काउँदै भन्छ– भाउजुजसले आफ्नी स्वास्नीको रायसल्लाह लिदैन त्यो मान्छे महामुर्ख र महाघमण्डी हुन्छ ।

सपनाले मतिर हेर्दै सहमतिको मुन्टो हल्लाउँछिन् तर उत्तर उसले सोचेभन्दा उल्टो दिन्छिन्– “प्राय सबै कुरामा हाम्रो रायसल्लाह हुन्छ ।

मतिर लक्षित उसको बाँण निस्तेज हुन्छ । त्यसको भाव अनुहार र आँखामा झल्किन्छ । धेरैबेर पछि उचितेको मुख चिलाउँछ– “पँणित दाइ ! तपाइँ आफू नराम्रो भनेर कसरी थाह भो नि ?”

उसको स्वर चर्किन्छ –“म सँग त्यो ऐना छैन । पाएँ र हेरेँ भने म पनि आफूलाई नै राम्रो देख्छु ।

कहाँ पाइन्छ नि त्यो ऐना ?” किस्नेलाई जिस्क्याउँदै हाँसोमा उडाउन खोज्छ उचिते ।

किस्ने झन् चर्किन्छ   “नहाँस एमूला उचिते । जीवनदर्शन केही बुझ्नु छैन !” किस्नेको बोलीले मेरो पनि हाँसो फुटाउँछ । धपधपी बल्न लागे जस्ता रातापिरा आँखा मतिर ओइरिन्छन् । भित्ता चर्किने गरि बोलीको गोली छुट्न थाल्छ ।

निष्ठा बेच्नु पर्छ त्यो ऐना किन्नलाई । जहाँ निष्ठा र इमान बेच्ने ठाउँ छ त्यही पाइन्छ त्यो ऐना । जहाँ मान्छेले आफूलाई इमान्दार वेश्याका रुपमा प्रस्तुत गरिरहेको हुन्छ । ती चोरफटाहाहरु सँग जस्तो फालाफाल छैन मसँग इमान र निष्ठा । जो बेचेर कहिल्यै सक्दैनन् । जति छ आफ्ना लागि नै ठीक्क छ ।

एक घुट्को फेरि लाउँछ र फेरि सुरु गर्छ ।

सुन एउचिते– “शरीर बेचेर गुजारा गर्ने एउटी आइमाईलाई तेरो यो समाज वेश्या भनेर धृणा गर्छ,वाहिस्कार गर्छतिरस्कार गर्छ  तर निष्ठा बेचेर बाँच्ने ती आत्मवंचक  महावेश्याहरुलाई यो समाज उल्टो सम्मानित गरिरहेछ ?”

म किस्नेलाई थुमथुम्याउँदै भन्छु– “अलि बिस्तारै ।

आवाजको भोल्युम अलि घटाउँछ ।

एउटी वेश्याले एकरातमा आफूलाई एउटासँग बेचेकी हुन्छे तर यी निष्ठाका फौबन्जारहरुले हजारौसँग बेच्छन् आफूलाई । तै पनि यी घृणीत हुदैनन् । वहिस्कृत हुदैनन् । तिरस्कृत हुदैनन् । किनभने समाज यिनीहरुकै छ । खराबहरुको योग हो समाज पनि मान्छे जस्तै ।

किस्नेले भनेका कुराले मेरो मनमस्तिष्क छुन थालिसकेको छ । होसमय आएपछि समयले नै सबै देखाउँछ । ठाउँ पाएपछि मान्छेले केही बाँकी राख्दैन । ठाउँ भनेको पनि समय हो । वास्तवका कति मुर्ख छ मान्छे । आफूलाई असल देखाउन खराब काम गर्छ । नराम्रो काम गरेर मान्छे राम्रो देखिन खोज्छ । आफू बढेको देख्छ तर खसेको देख्दैन मान्छे ।

म यस्तै यस्तै सोच्दै तरङ्गका तरेलीमा एकछिन् तैरिन्छु  । मौनताको लघुयात्रा पुरा गरेर मुख फोर्छु ।

होनि ! मान्छे वास्तवमा मान्छेमात्र भएर बाँच्यो भने पनि पर्याप्त छ नि ! मान्छेमात्र हुनका लागि कुनै राम्रो र महान् काम गर्नै पर्दैन नराम्रो मात्र नगरे पुगिहाल्छ ।

समस्या यहीँ छ भन्दै” फेरि एक घुट्को लाउँछ । एकछिन रोकिएर ज्ञानगंगा बहाउन थाल्छ

मान्छेमा अर्को आधारभूत समस्या छ– मान्छेलाई आफूले कम जानेको थाहा हुन्छ तर त्योभन्दा बढी आफूले कम जानेको कुरा अरुले थाह पाउँछ कि भन्ने डर हुन्छ । त्यो डरको पीडाले ऊ सधैं बज्रुक बन्न खोज्छ तर सधै उपबज्रुकको उपाधी पाइरहेको हुन्छ ।

आँखाबन्द गरेर निक्कैबेर घोरिएँ । किस्नेका कुराले भित्रैसम्म छोयो । कुराको घट्ट चल्दाचल्दै मैले पनि सानो घान हालेँ– “किस्ने तलाइँ रक्सी बढी भइसक्यो नखा त ।

उसले पहिले जस्तै जवाफ दियो– “यो एक पेगले केही हुदैन ।” पछिल्ला तीन पेगदेखि ऊ त्यही भनिरहेछ ।

मैले सपनातिर हेर्दै भने– “यिनलाई चिया धेरै नपिउ भन्योएक कपले केही हुदैन भन्छिन् । उचितेलाई मासु धेरै नखा भन्योयतिले केही हुदैन भन्छ । किस्नेलाई रक्सी दिनहु नपी भन्योएक पेगले केही हुदैन भन्छ । आखिर मान्न को तयार छ ? सुधार्न को तयार छ आफूलाई ? आफूले गरेको गलतलाई गलत भनेर स्वीकार्न सक्दैन मान्छे बरु कुतर्क दिएर पनि जित्न खोज्छ ।

किन भने मान्छे धेरै तत्वको योगले बनेको छ ।” म बोल्दाबोल्दै उसले आफूलाई रोक्न सकेन । “थोरै मान्छेमा मात्र मान्छेको अंश छ र धेरै मान्छेमा मान्छेको भन्दा अरुको अंश बढी छ । त्यसैले संसारमा मान्छेको संख्या अति कम छ र मान्छे जस्ता देखिने मान्छेको संख्या भने धेरै छ ।

जब समय आउँछ तब मान्छेले देखाउँछ ऊ कुन तत्वले बनेको छ । ऊ मान्छे हो कि ढुंगो हो ? मान्छे हो कि ब्वाँसो हो ? बाघभालूचितुवागोहीविरालोसर्पकाग, छेपारो के हो ? क्षयमा स्त्रीको र व्ययमा मित्रको परिक्षा हुन्छ भन्छन् । त्यसैले ‘वरं न मित्रो न कुमित्र मित्रम् ....!

तर खोइ त मित्रहरु ? मैले फेरि सोधे

मूर्ख ! भालूलाई पुराण सुनायो सीता कसकी जोई । हा... हा... हा..... ” किस्ने कड्कियो ।

शास्त्र पढेको छैनस् ? चोरका शत्रु चन्द्रमा ! काममा लगाउने बेलामा नोकरकोदुःख आईपर्दा वन्धुवान्धवकोआपत्तिको बेलामा मित्रको र सम्पत्ति नाश भएको बेला स्त्रीको परीक्षा हुन्छ भन्ने कुरा । ”

पटमुर्खहरु !” भन्दै उचिते र मतिर तातो भुङ्गो भएर खनियो किस्ने । “हामी गरीब भएको पैसा नभएर भन्नु हुन्थ्यो हाम्री आमातेती पनि ज्ञान छैन तिमेरुसँग ।” घटक्क एक घुट्को फेरि लायो र दिल खोलेर हाँस्न थाल्यो किस्ने ।

मनमनै सोचेँ–“अध्ययनमै छ ज्ञान र ज्ञानमै छ मानसम्मान ! अहिले हामी उसलाई माया गरेर किस्ने र आदर गरेर पँणित र जिस्क्याएर किस्ने पँणित भन्छौं ।

नोभेम्बर २३२०१२  

Comments

सम्पर्क माध्यम

khasskhass@gmail.com
Share |