|
साहित्य
कथा
योद्धाको अधुरा सपनाहरु....सन्तोष
थपलिया, न्युयोर्क
"विचार त समुद्र हो, यसमा कति खहरे मिसिन्छन, कति छिटाहरु उछिट्टिन्छ्न्, कति
फोहरमैला थेग्रिन्छन अनि कतिलाई छालले पाखा लगाई दिन्छ ! कुनै पनि दासतालाई
स्वीकार नगरी सफा पानी जस्तै....(क्रमश)
फूलको चोट....शिव प्रकाश,
बोस्टन
उल्टो भइरहेछ उसको जीवनमा सधै, सबै कुरा ! छातीमा ढुङ्गा बज्रदा उसले त्यति पीडाको
अनुभूत गरेन जति एउटा कोमल फूलको चोटबाट गर्यो । उसलाई कथा थाह छैन तर "हरेक
मान्छेको विगतलाई विउँझाएर वर्तमानमा ल्याउँदा कथा बन्दो रहेछ" उ अहिले आफ्नै कथा
आफैं भनिरहेछ - "फूलको चोटको कथा !"....(क्रमश)
अन्ततः....गीता त्रिपाठी,
काठमाण्डौँ
एउटा प्रतीक्षालय छ मनभित्र निरास निरास र अर्को छ आँखासामु केही आशप्रद ।
फराकिलो भित्तामा साइबाबाको सकरुण तस्वीर छ आशीर्वादात्मक शैलीमा ।
रेणुलाई डाक्टरको अन्तिम वाक्यले झस्काइरहन्छ बारम्बार- "तपाईंहरुको सहयोगले हामी
पूरा कोसिस गरिरहेका छौँ बाँकी भगवानमा....(क्रमश)
क्याण्टोनमेण्टको घेरामा ....प्रकाश सायमी,
सैँबु
कन्टोमैन्टमा उदास धुन बजिरहेको थियो कुनै पुरानो रसियन गीतजस्तो
लाग्ने त्यो धुनको पछिल्लो आलापमा एघार वर्षभित्र मारिएका ती मृतकहरुको आवाज समाहित
थियो । सानो अन्तरालपछि कन्टोमैन्टमा विश्रामजस्तो छायो ।....(क्रमश)
उसको मृत्यु....सङ्गीत आयाम, भरतपुर
कुनै कारणबिना नै उसको मृत्यु भयो । मलाई विश्वास नै लाग्दैन
कि भर्खरै उसको दाहसँस्कार सकेर म घर फर्किएको छु । खुट्टाहरु फतक्क गलेका छन् ।....(क्रमश)
जैमली....शिव
प्रकाश,
बोस्टन
उसले चारैतिर खोज्यो देखेन
! अनेक निहुँले भान्सातिर
गयो ! पछाडि
गयो बारीतिर गयो !
तर कतैदेखेन !
कुना कुइँनेटा सबैतिर खोज्यो,
सबै छन् तर....(क्रमश)
कार्लोस, मेरो दर्पण छाँया....सुन्दर
जोशी, फ्लोरिडा
बोएन्टन बिच इनलेटको पार्किङ्गलटमा छु म यतिबेला । घाम पनि उदाएको छैन त्यै पनि केही
सौखिनहरु तीरको छेउमा
....(क्रमश)
(अभिलेखालय )
======================================================
हास्य ब्यँग्य:
छाता
र
युवती....जोतारे
धाइबा,
काठमाण्डौँ
करङ
भाँच्चिन
लागेका,
समाउने
हृयान्डल
जसोतसो
थामिएका
अनि
ओढिने
छानो
चाल्नोसमान
पारदर्शी
भएका
।
यस्ता
धेरैथरी
छाता
....(क्रमश)
(अभिलेखालय
)
======================================================
कविता/गीत/गजल:
गीत....सन्तोष थपलिया, न्युयोर्क
गीत....गीता थापा (दोषी), ईजरायल
वार्तालाप....गीता खत्री, न्यृयोर्क
आधुनिक मानव....ज्ञानेन्द्र गदाल, कोलोराडो
गजल....आचार्य प्रभा,
कोलोराडो
गजल....मिथिला प्याकुर्याल, चित्तवन
अवसान....समृद्धि सायद,
काठमाडौं
आजकाल.....नगेन्द्र ईङनाम "आठराइली", न्यृ योर्क
गजल....भिम न्यौपाने, चितवन
गजल....अनुकुल प्रकाश, चितवन
गजल...आचार्य
प्रभा, कोलोराडो
गजल....आशा गुरुङ, इजराएल
गजल....बिनोद
खड्का,
हाल
- दोहा,
कतार
जीवन अनिश्चित छ....हरि घिमिरे,
काठमाण्डौं
(अभिलेखालय )
======================================================
स्वरमा कविता
मैले छोडेका बाटाहरु....शिव गौतम, बोष्टन
परिवर्तन.... रजनी श्रेष्ठ, भर्जिनिया
मान्छे आफै पराइ.... बासु ढकाल क्यालिफोर्निया
उपहास र आशा.... सन्तोष थपलिया, न्यु योर्क
जिंदगी मेरो...बिपिन भुर्तेल,
भर्जिनिया
(अभिलेखालय )
======================================================
पुस्तक विचार
'घामको वर्षा' मा कवि कृष्ण प्रसाई....कुमारी
लामा,
काठमाण्डौं
घामको वर्षा अर्थात् जीवनको वर्षा अथवा जीवनका विविध पक्षलाई उजागर पार्ने दर्शनको
वर्षा । यस्तै जीवनका हरेक पक्षलाई आफ्ना गहन भावनाद्वारा एकमुष्ट रुपमा व्यक्त
गर्दै नेपाली साहित्यिक माहेालका एक परिचित ...
(क्रमश)
सङ्गीत आयामको 'चक्रव्यूह र युद्धपीडाहरु'....शिखर आरोहण, काठमाडौं
साहित्य भनेपछि हुरुक्कै हुने कवि तथा निबन्धकार सङ्गीत आयामको 'चक्रव्यूह र
युद्धपीडाहरु' जुन छवटा लामा कविताहरुको नवीनतम् सङ्ग्रह हो हालै सार्वजनिक भएको छ
जसमा पृथक धारमा लेखिएका अत्यन्त सुन्दर...
(क्रमश)
नमेटिने रेखामा उभिएर....गीता त्रिपाठी,
काठमाण्डौ
विजयादशमी २०६५को
कोजाग्रत पूर्णिमाको जूनसँगै पोखरामा भेट्यौँ हामीले दुर्गाबहादुर
शाह' बाबा'जीलाई । तीन दिनको त्यस बसाइमा उहाँले हाम्रो पारिवारिक यात्रालाई
अभिभावकत्व प्रदान गर्नुभयो । अफिसको....
.
(क्रमश)
नवराज सुब्बाको "बीच बाटोमा" ब्यूँझेर....बद्री पलिखे
नवराज सुब्बाको जीवन मेरो शव्दकोशमा -कवितासङ्ग्रह २०६३), मनको मझेरी -निबन्धसङ्ग्रह-
२०६४) पछि तेस्रो कृत बीच बाटोमा....
(क्रमश)
(अभिलेखालय )
=========================================================
प्रतिक्रिया तथा सुझावहरु:
म खुशीले गदगद छु
प्रिय बासुजी,
आज प्रकाश सायमीको कलमले मेरो नाम लेखिएको पढ्न पाउदा मेरो दिनका बादलहरु विलाएर
घाम झुल्किएको छ म माथि ! रातलाइ पनि उज्यालो देख्छन होला मेरा आँखाहरुले भरे ! हुन
त म प्रसंशा-योग्य हैन, तरै पनि मन न हो, एउटा मजबुत धरातल बनिसकेको प्रगतिशील
साहित्यकारले मेरो कथा मन पराउनु मेरो लागि आशिर्बाद हो ! मैले यसलाई मेरो प्रगतिको
प्रारम्भ मानेको छु !
वहाँले भने जस्तै "घुम्न आएका पाहुनाहरुलाई मात्र नभई हराएका श्रस्टाहरुलाई पनि
खसखसले धर्ती फोरेर निकाल्न सकोस !"
पस्कन सकोस खसखसले गाँस
भर्न पाउन भोकहरुले उछ्वास
पस्कदै जाउ श्रस्टाका तृष्णाहरु
तिमि पानी हौ झरनाको, झरिरहू
आउने जाने बटुवाहरुले
मेटुन प्यास आनन्दले !!!!!!!
सन्तोष थपलिया
-----------------------------------
प्रिय बासुजी,
हरेक सम्झना लेखिन योग्य हुँदैनन् त्यस्तै हरेक व्यक्ति पनि त्यतिकै स्मरणीय नहुँदा
रहेछन् । नियात्रा निःसंस्मरण जे पनि लेख्दा इमान्दारी जरुरी रहेछ । त्यो झल्कियो
भने त्यो रचना साँचो हुँदो रहेछ साँचो कृति पराइले पनि मन पराउँदोरहेछ । त्यस्तै
रमाइलो र प्रिय घटना घटेको छ । यसपालि खसखसमा गुलजारमाथिको मेरो संस्मरण पढेपछि
धेरैले मलाई पनि सम्झना गरेर फोन, इमेल गरेका छन् । यो खसखसको खासियत पनि हो र
व्यापकताको नमूना पनि ।
ढिलै गरि लेखिएको भएपनि 'गुलजारः फुर्सतका रात र दिनमा'
खसखसमा छापियो । म खुशी छु । र मेरो प्रिय पाठक लाभान्वित भएकाछन् ।
खसखसमा यसपालि पढॆका कथामा सन्तोष थपलिया र गीता त्रिपाठीका कथाले मन जितको छ
। दुवै स्रष्टालयाई बधाइ छ र त्यस्तै रचनाको अझै आशा गरेको छु । कलमको तेज
बढोस् उहाँहरुको ।
अन्तर्वार्तामा घुम्न आएका पाहुनाको मात्र होइन हराएका स्रष्टा साधकहरुको खोजी
हुन पनि जरुरी छ । यो कुरा खसखसले मूल्याँकनमा राखोस् । जस्तो गायिका दावा
ग्याल्मो लेखक पिटर जे. कार्थक, गायक माणिकरत्न यस्तै धेरै हीरामोति हराएकाछन्
नेपाली जनस्थानबाट ।
जय होस् । खसखसमा सदैव स्वागत छ ।
तपाईकै शुभेच्छुक
प्रकाश सायमी
----------------------------------------
प्रकाशजी,
तपाइंको लेखन र पाठकका पठनको माध्यम खसखस डट कम बन्न सकेकोमा हामीलाई खुसि लागेको छ
।
"अन्तर्वार्तामा घुम्न आएका पाहुनाको मात्र होइन हराएका स्रष्टा साधकहरुको खोजी हुन
पनि जरुरी छ । यो कुरा खसखसले मूल्याँकनमा राखोस् । जस्तो गायिका दावा ग्याल्मो
लेखक पिटर जे. कार्थक, गायक माणिकरत्न यस्तै धेरै हीरामोति हराएकाछन् नेपाली
जनस्थानबाट ।"
यस प्रति हामी सजग छौं । पीटर जे. कार्थकको अमेरिकी भ्रमणको समयमा हामीले सम्पर्क
राखे पनि वहाँको व्यस्तताले त्यो सम्भव भएन । अमेरिकाबाट फोन मार्फत हामीले नेपालका
पाहुनाहरुलाई निम्त्याउने गरेको हाम्रो प्रयास प्रस्टै छ । घुम्न आउने पाहुनासंग
कुराकानीको मौका हामीले छोप्नै पर्ने बाध्यतालाई अस्वाभाविक नलिनु हुन अनुरोध गर्दछौं
।
बरु तपाइंले सुझाएका व्यक्तित्वहरुका सम्पर्क सूचनाहरु हामीलाई उपलब्ध गराई दिनु भए
हामी आभारी हुने थियौं ।
सल्लाह, सुझाव र निरन्तर रचना मार्फत सहयोगकोलागि यथेस्ट नभए पनि धन्यवाद ।
(बाँकी)
==================================================================
|
|
पाहुनासँग खसखसः
अमेरिकी भ्रमणमा रहनु भएका वरिष्ट साहित्यकार तथा समालोचक डा. गोविन्दराज
भट्टराईसंग गरिएको खसखस
---------------------------------------
अमेरिकी भ्रमणमा रहनु भएका
'सोच',
'खोज' अनि 'सोच, खोज र गर' का लेखक अनि पर्यटन व्यवशायी कर्ण शाक्य कर्ण
शाक्यसंगको खसखस
---------------------------------------
अमेरिकी भ्रमणमा रहनु भएका
रेडियो नाटक तथा रँगमँच कलाकार अनि निर्देशक मदन दास श्रेष्ठसंगको खसखस
---------------------------------------
अमेरिकी भ्रमणमा रहनु भएकी चर्चित पहिलो महिला हास्य कलाकार बसुन्धरा भुसालसंगको
खसखस
(अभिलेखालय )
==================================================
नेपालको साहित्यिक फाँटमा उदीयमान साहित्यकारहरुसंग गरिने खसखसको
नौलो स्तम्भ -नयाँ पाइला:
यस नयाँ स्तम्भका पहिलो पाहुनाको रुपमा रजनी ढकाल तथा गीता त्रिपाठीसंग वासिँगटन
डी. सी. बाट टेलिफोन मार्फत गरिएको खसखस
==================================================
वाल साहित्य:
Beautiful....Aswani Siwakotii, Toronto, Canada
A Picture....Aswani Siwakotii, Toronto, Canada
Childhood Is Precious....Samikshya Thapalia, New York
A tale of vampire::Twilight....Samip Tripathee,
Kathmandu
Just Ruck It....Himali Glor, Anchorage,
Alaska
From the start to the end....Aswani
Siwakotii, Canada
We Are Not Weak!....Samikshya
Thapalia, New York
Our World....Aswani
Siwakotii, Canada
I Wish....Suyasha Shrestha, New York
One Person....Aswani
Siwakotii, Canada
Innocence....Sadiksha
Acharya, Louisiana
(अभिलेखालय )
===============================================
सँस्मरण:
गुलजारः फुर्सतका रात र दिनमा....प्रकाश
सायमी, ललितपुर
गुलजार भारतका एक प्रसिद्ध सिनेकर्मी र गीतकार ।
उनलाई मैले चिन्न थालेको लगभग बचनपनदेखि नै हो जतिबेला म ललितपुरस्थित श्री चण्डी
विद्याश्रममा कक्षा सातको बिद्यार्थी थिएँ । त्यसताका म हिन्दी र अँग्रेजीमा
प्रकाशित सबैजसो सिनेमासम्बन्धी पुस्तकहरु पढ्थेँ ।....(क्रमश)
तारानाथ दाइले नलेखको संस्मरण....सुस्मिता
नेपाल,
काठमाण्डौँ
स्कुल पढ्दादेखि नै मैले तारानाथ दाइका संस्मरणहरू पढ्ने मौका पाएकी थिएँ। मैले
पढ्ने स्कुलमा नेपाली भाषा पढाउने गुरुले तारानाथ दाइले लेख्नुभएको संस्मरण "घनघस्याको
उकालो चढ्दा" पढाउनुभएको थियो। गुरुले पढाउँदा म पनि अनुभूतिले त्यही घनघस्याको
उकालो चढिरहेकी हुन्थेँ।....(क्रमश)
बाँकी अरू कुरा केही
छैन....राजव, हाल: अमेरिका
निबन्धकार, स्मृतिकार कमल दीक्षितसँग मेरो मुस्किलले चार पटक देखभेट भएको छ । ती
भेटमध्ये पहिलो भेट ध्रुव दाइ (ध्रुवचन्द्र गौतम)ले 'अलिखित' उपन्यासको लागि मदन
पुरस्कार पाउँदाको एक अपरान्ह भएको थियो
। त्यो भेट नै कमल दीक्षितसँग भएको मेरो
पहिलो र सबभन्दा लामो देखभेट थियो ।....(क्रमश)
(अभिलेखालय )
==================================================
लेख/रचना/विचार:
भाषा विवाद र उपराष्ट्रपतिको अकडपन....सन्तोष न्यौपाने, हालः बेल्जियम
जन आन्दोलन दुईपछि जाती र भाषाका कुरा निकै उठ्ने गरेका छन् । त्यो भन्दा अगाडी सबै
जातजातीले आआफना मातृभाषाहरु आ आफना ठाउँमा बोलेता पनि सबैले पढ्ने लेख्ने र
अफिसहरुमा कामकाजा....(क्रमश)
'चक्रव्यूह र युद्धपीडाहरु' भित्रको....सङ्गीत
आयाम, भरतपुर
वर्तमानमा गद्य कवितालाई बुझेर र त्यसलाई आत्मसात गरेर कविताप्रति साँचो अर्थमा
न्याय गर्ने स्रष्टाहरुको अभावजस्तै देखिन गएको छ । कवितालाई सही अर्थमा न्याय
गर्न सिकंदैन भने अन्य विधातिर लागौं तर कविता....(क्रमश)
तीजको ऐतिहासिक र धार्मिक पृष्ठभूमिमा....प्रवेश शर्मा
तीज हिन्दु धर्मावलम्बीहरुको एउटा महत्वपूर्ण पर्व हो । विशेष गरी हिन्दु
महिलाहरुका माझ प्राचीन कालदेखि नै निकै लोकपि्रय र प्रसिद्ध हुँदै आइरहेको तीज
पर्व भाद्रशुक्ल पक्षको तृतीयाका दिनमा पर्दछ । भाद्रशुक्ल तृतीयाका दिनमा हस्त
नक्षत्र र सोमवार परेमा तीजको महत्व बढ्दछ । यी तीन चीजबाट ....(क्रमश)
इडिपसको अनुहारमा उदाएका....रजनी ढकाल,
धापाखेल
नाटक हेर्ने इच्छालाई पूरा गरेको यो दोस्रो साँझ हो मेरो जीवनको । गुरुकुलको रिमाल नाटकघरमा
असार २० गतेदेखि मञ्चन भइरहेको इडिपसले मेरो रहरलाई असार २१ गतेको साँझमा
मज्जाले पूरा गरेको छ । नाटकको दर्शक हुन पुगेको मेरो पहिलो साँझ आजभन्दा २०
वर्षअघिको थियो । बुबासँग माधव घिमिरेको मालती मङ्गले हेर्न प्रज्ञा प्रतिष्ठान....(क्रमश)
कृष्ण प्रकाश श्रेष्ठको पहिलो न्युयोर्क यात्रा....शशांक लामा, न्युयोर्क
न्युयोर्कमा अन्तरराष्ट्रिय नेपाली साहित्य सम्मेलन हुँदैछ भन्ने कुरा त थाहा थियो।
तर न्युयोर्केली व्यस्तताले गर्दा भुसुक्कै बिर्सेंछु। अचानक रुसबाट डा. मणिराज
पोखरेलले पठाउनु भएको इमेलले म झल्याँस भएँ। रुसबाट कृष्ण प्रकाश श्रेष्ठ सम्मेलनमा
सहभागी हुन आउने कुराले त औधि खुशी लाग्यो। सम्मेलनको तिथी मिती थाहा पाउन अनलाइन
हेर्दा एक ठाउँमा....(क्रमश)
साहित्यमा डायास्पोरा: सिद्धान्त....डा. गोविन्दराज भट्टराई, काठमाण्डौ
डायास्पोरा (Diaspora)
ग्रीक भाषाबाट आएको शब्द हो
dia
र speiro
मिलेर बनेको । शाब्दिक तहमा
dia को अर्थ कुनै ठाउँबाट बाहिर
(through, over)
अनि
speir को अर्थ
परिक्षेपण अथवा छरिन/छर्ने हुत्याउने पठाउने काम भन्ने हुन्छ । अर्को अर्थ बीउ
छर्नु भन्ने पनि हुन्छ । सुरुमा यो शब्दले छैटौँ शताब्दीमा.....(क्रमश)
आराध्यदेव श्री पशुपतिनाथ....दीर्घराज प्रसाई,
काठमाण्डौ
हे नाथ ! पचमुखी प्रभु-पशुपति श्री गुहेयश्वरी तिमी
फूल्चोकी-लुमणी अशोक गणपति श्रीकाल भैरव तिमी
चाँगु-योगिनी भीमेश्वरी हरि श्री स्वयम्भू बौद्ध लुम्वनी ।
मुक्तिनाथ गोसाईकुण्ड कैलास-मानसरोवर गोकर्ण पिण्डेश्वरा....(क्रमश)
हम्मे पर्ला !....कमल दीक्षित,
ललितपुर
सन् २००५मा 'लिङ्ग्विष्टिक सोसाइटी अफ नेपाल' भन्ने संस्थाले
नमेम्बर २६-२७मा एउटा केहीको सेमिनार गरेको रहेछ र म पनि त्यसमा सहभागी भएको
रहेछु। त्यहाँ के कसो भयो, के के कल्ले कल्ले बोल्यो मलाई कुनै सम्झना....(क्रमश)
आदिकवि भानुभक्त आचार्यका सन्दर्भमा....नारायण
अधिकारी, भर्जिनिया
भानुभक्त आचार्य नेपाली भाषाका आदिकवि हुन् भनेर चिनाइरहनुपर्दैन । उनको जन्म
तनहुँको चुँदीरम्घा भन्ने गाउँमा १८१४ मा भएको र १८६८ मा उनले यस संसारबाट इहलीला
समाप्त गरे । यस गणितीय हिसाबले…
(क्रमश)
सम्झनाको गर्भमा शरण प्रधान....प्रकाश सायमी,
सैँबु
"म अभागीको दुस्मनै हाँसोस्
बरु मेरो आशिषै लागोस्
बिन्ती छ दैव नि लै लै
भाग्य लेख्नेको हातै भाँचोस्
है…
(क्रमश)
(अभिलेखालय )
====================================================
|
